ΤΥΠΙΚΟΝ

ΚΑΤΑΒΑΣΙΑΙ


Τὸ παρακάτω κείμενο, μετατράπηκε σὲ ἠλεκτρονικὴ μορφή, μέσω προγράμματος ἀναγνωρίσεως χαρακτήρων.
Γιὰ αὐτό, παρακαλοῦμε νὰ μᾶς συγχωρήσετε γιὰ τὸ μονοτονικό, καὶ γιὰ ὅποιες ἄβλεψίες μας καὶ ὀρθογραφικὰ λάθη.

 

Τὸ Τυπικὸν ὑπὸ τοῦ Ρῆγα [Τ.Γ.Ρ.], ἀναφέρει σχετικὰ στὶς σ. 94-97:

"Ἐν πάσαις ταῖς Κυριακαῖς ανεξαιρέτως, εν ταῖς Δεσποτικαῖς και Θεομητορικαῖς ἑορταῖς και ταῖς ἀποδόσεσιν αυτών και εν αις μνήμαις αγίων ου ψάλλεται κανών Παρακλητικής ως εχόντων πλήρη ἀκολουθίαν, ἤτοι εις η' έορταζομένων, προσέτι εις τα δύο Σάββατα των Ψυχών, εις το Σάββατον των Ὁσίων Πατέρων, και μεθ' έκάστην ωδήν του Τριωδίου εν τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή, ψάλλονται καταβασίαι.

Καταβασίαι εἰσὶν ειρμοί των κανόνων. Ψάλλονται δε οὕτω:

Ἀφοῦ ψαλῇ ἑκάστη ωδή εκ του κανόνος του όρθρου ψάλλεται εις το τέλος αυτής και ἡ καταβασία αυτής. Και άλλοτε μεν εστίν ανά μία καταβασία δι' έκάστην ωδήν, ὅτε αἱ καταβασίαι λέγονται ἁπλαῖ ἢ μοναί. Ἄλλοτε δ' εἰσὶν ανά δύο καταβασίαι ὡρισμέναι δι' ἑκάστην ωδήν, ὅτε και διπλαῖ λέγονται. Και ὅτε μεν αἱ καταβασίαι εἰσὶ μοναί, μεθ' ἑκάστην ωδήν ψάλλει την καταβασίαν ὁ ἐναρξάμενος της ωδής χορός. Ὅτε δ' εἰσί διπλαῖ αἱ καταβασίαι, τότε μεθ' εκάστην ᾠδὴν ψάλλει τὴν πρώτην καταβασίαν ὁ ἐναρξάμενος τῆς ᾠδῆς χορός, τὴν δὲ δευτέραν ὁ ἕτερος.

Προ της καταβασίας της η' ωδής ἀείποτε λέγεται ὁ τελευταῖος στίχος της η' ωδής εκ της στιχολογίας των ωδών, ἤτοι το Αἰνοῦμεν, εὐλογοῦμεν καὶ προσκυνοῦμεν τὸν Κύριον. Εάν δε ὦσι διπλαῖ αἱ καταβασίαι, λέγεται ὁ στίχος οὕτος μόνον προ της πρώτης καταβασίας της η' ᾠδῆς· η δε δευτέρα ψάλλεται ἄνευ στίχου. Πασών των λοιπών ωδών αἱ καταβασίαι, εἴτε μοναί εἰσι, εἴτε διπλαῖ, λέγονται άνευ οὐδενός στίχου.

Ὁσάκις λοιπόν ἡ ημέρα ἔχῃ καταβασίας, εἰσίν αὗται αἱ ἑπόμεναι:

 

α) Από της κδ' Αὐγούστου μέχρι της κα' Σεπτεμβρίου, αἱ καταβασίαι Σταυρὸν χαράξας μοναί και μόνη ἡ τῆς θ' ωδής διπλῆ.

β) Από της κβ' Σεπτεμβρίου μέχρι της ζ' Νοεμβρίου μοναί, αἱ Ἀνοίξω τὸ στόμα μου.

γ) Από της η' Νοεμβρίου μέχρι της κ' του αὐτοῦ αἱ Ἀνοίξω τὸ στόμα μου, ἀλλ' εν τη α', γ', ε' και θ' ωδή προστίθενται τα χαρακτηριστικά της Εισόδου, ως αναγράφονται εν τοις Μηναίοις.

δ) Από της κα' Νοεμβρίου μέχρι της κδ' Δεκεμβρίου, αἱ Χριστός γεννᾶται, μοναί.

ε) Τη κε' και τη λα' Δεκεμβρίου, αἱ Χριστός γεννᾶται, και Ἔσωσε λαόν, διπλαῖ.

ς) Από της κς' Δεκεμβρίου μέχρι της λ' του αὐτοῦ, αἱ Ἔσωσε λαόν, μοναί.

ζ) Τη α', τη ς' και τη ιδ' Ιανουαρίου, αἱ Βυθοῦ ἀνεκάλυψε πυθμένα, και Στίβει θαλάσσης, διπλαῖ.

η) Από της β' μέχρι της ε' Ιανουαρίου, αἱ Βυθοῦ ἀνεκάλυψε, μοναί.

θ) Από της ζ' μέχρι της ιγ' Ιανουαρίου, αἱ Στίβει θαλάσσης, μοναί.

ι) Από της ιε' Ιανουαρίου μέχρι της αποδόσεως της Υπαπαντής, αἱ Χέρσον ἀβυσσοτόκον, μοναί.

ια) Μετά την ἀπόδοσιν της Υπαπαντής μέχρι της αρχής του Τριωδίου, αἱ Ἀνοίξω τὸ στόμα μου.

ιβ) Τη Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου και τῇ της Τυρινής, ει μεν ἀπεδόθη ἡ εορτή της Υπαπαντής, αἱ Ὡς ἐν ἠπείρῳ πεζεύσας, ει δε μη, αἱ Χέρσον ἀβυσσοτόκον.

ιγ) Τη Κυριακή του Ἀσώτου, ει μεν ἀπεδόθη ἡ εορτή της Υπαπαντής, αἱ Τὴν Μωσέως ᾠδήν· εἰ δε μη, αἱ Χέρσον ἀβυσσοτόκον.

ιδ) Τω Σαββάτω των Ψυχών πάντοτε αἱ Ἆσμα ἀναπέμψωμεν λαοί.

ιε) Τη Κυριακή της Απόκρεω, εἰ μεν ἀπεδόθη ἡ Υπαπαντή, αἱ Βοηθὸς καὶ σκεπαστής, εἰ δε μη, αἱ Χέρσον ἀβυσσοτόκον.

ις) Τω Σαββάτω των Ὁσίων Πατέρων, εἰ μεν ἀπεδόθη ἡ της Ὑπαπαντῆς ἑορτή, αἱ Ἆσμα ἀναπέμψωμεν λαοί· εἰ δε μη, αἱ Χέρσον ἀβυσσοτόκον.

ιζ) Εάν τύχη Ἅγιος ἑορταζόμενος από της Κυριακής του Τελώνου και Φαρισαίου μέχρι της Κυριακής της Τυρινής, ἐκτὸς Κυριακής, εἰ μεν ἀπεδόθη ἡ εορτή της Υπαπαντής, ψάλλονται αἱ Ἀνοίξω τὸ στόμα μου εἰ δε μη, αἱ Χέρσον ἀβυσσοτόκον.

ιη) Τω Σαββάτω του Ἁγίου Θεοδώρου, αἱ Ἀνοίξω τὸ στόμα μου.

ιθ) Τη Κυριακή της Ὀρθοδοξίας, αἱ Θαλάσσης τὸ Ἐρυθραῖον πέλαγος.

κ) Τη Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως, αἱ Ὁ θειότατος προετύπωσε.

κα) Τη Β', Δ' και Ε' Κυριακή των Νηστειών, αἱ Ἀνοίξω τὸ στόμα μου.

κβ) Καθ' ἑκάστην εν τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή, εν αἷς ωδαῖς υπάρχει τριῴδιον λέγομεν καταβασίαν τον εἱρμὸν του δευτέρου τριῳδίου.

κγ) Τω Σαββάτω του Ἀκαθίστου, αἱ Ἀνοίξω τὸ στόμα μου μέχρι της ς' ωδής, ἀπ' αυτής δε οι εἱρμοί του δευτέρου τετραῳδίου.

κδ) Εάν Ἁγίου μνήμη ἑορταζομένου τύχη εν τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή, εἰ μεν εστί Κυριακή, ψάλλονται αἱ ἄνω ρηθεῖσαι· εἰ δε εστίν άλλη ημέρα πλην Κυριακής ψάλλονται αἱ Ἀνοίξω τὸ στόμα μου, εν αἷς δε ωδαῖς εστί τριῴδιον ψάλλεται ως καταβασία ὁ εἱρμός του δευτέρου τριῳδίου. Ἐκτὸς του Σαββάτου του αγίου Θεοδώρου και του Ἀκαθίστου, εν οἷς όταν τύχη και αγίου μνήμη ψάλλονται αἱ Ἀνοίξω τὸ στόμα μου, εν πάσαις ταῖς ωδαῖς, ως καταλιμπανομένων των τετραωδίων.

κε) Τω Σαββάτω του Λαζάρου, αἱ Ὑγρὰν διοδεύσας.

κς) Τη Κυριακή των Βαΐων, αἱ Ὤφθησαν αἱ πηγαὶ τῆς ἀβύσσου.

κζ) Τη αγία και Μεγάλη Ἑβδομάδι, οι ειρμοί των τριωδίων ἢ του κανόνος (ὅ,τι ἂν ἔχοι) εκάστης ημέρας ψάλλονται και ως καταβασίαι μετά το τέλος εκάστης ωδής.

κη) Από της Κυριακής του Πάσχα μέχρι της αποδόσεως αὐτοῦ, αἱ Ἀναστάσεως ἡμέρα. Παρεμπιπτόντως όμως ψάλλονται τη Τετάρτη της Μεσοπεντηκοστής μέχρι της αποδόσεως αυτής (πλην της Κυριακής της Σαμαρείτιδος) αἱ Θάλασσαν ἔπηξας. Τη δε Κυριακή, Δευτέρα και Τρίτη του Τυφλού, αἱ Τῷ Σωτήρι Θεῷ.

κθ) Εν τη εορτή του Εὐαγγελισμοῦ, ψάλλονται οι ειρμοί του κανόνος αυτής, ἤτοι αἱ Ἀνοίξω τὸ στόμα μου. Κατά τας διαφόρους όμως περιπτώσεις της εορτής εναλλάσσονται και αἱ καταβασίαι ως διεξοδικώς εν ταῖς περί αυτής διατάξεσι διαλαμβάνεται.

λ) Από της Πέμπτης της Ἀναλήψεως μέχρι της αποδόσεως της Πεντηκοστῆς, αἱ Θείῳ καλυφθείς, μοναί.

λα) Τη Κυριακή της Πεντηκοστής και εν τη ἀποδόσει αυτῆς αἱ Πόντῳ ἐκάλυψε, και Θείῳ καλυφθείς, διπλαῖ.

λβ) Τω προ της Πεντηκοστῆς Σαββάτω των Ψυχών παρεμπιπτόντως ψάλλονται αἱ Ὡς ἐν ἠπείρῳ πεζεύσας.

λγ) Από της Κυριακής των Ἁγίων Πάντων μέχρι της κς' Ιουλίου, αἱ Ἀνοίξω τὸ στόμα μου.

λδ) Από της κζ' Ιουλίου μέχρι της ε' Αυγούστου, αἱ Χοροὶ Ἰσραήλ. Τη α' όμως Αὐγούστου παρεμπιπτόντως, αἱ Σταυρὸν χαράξας.

λε) Από της ς' μέχρι της ιγ' Αυγούστου, αἱ Σταυρὸν χαράξας.

λς) Τη ιδ' Αυγούστου (ει εστί Κυριακή) αἱ Ἀνοίξω τὸ στόμα μου, μετά των χαρακτηριστικών της Κοιμήσεως εν τη α', γ', ε' και θ' ωδή.

λζ) Τη ιε' και κγ' Αυγούστου, αἱ Πεποικιλμένη τῇ θείᾳ δόξῃ, και Ἀνοίξω τὸ στόμα μου μετά των χαρακτηριστικών της Κοιμήσεως, διπλαῖ.

λη) Από της ις' μέχρι της κβ' Αυγούστου, αἱ Πεποικιλμένη τῇ θείᾳ δόξῃ, μοναί."

 

[Μετὰ τὴν καταβασίαν τῆς θ' ᾠδῆς, γίνεται εὐθὺς ἡ ὡρισμένη αἴτησις καὶ ἡ ἐκφώνησις.]

 

ἀρχικό: 19/11/2005
τρέχον: 14/02/2010
panayiotis@analogion.net