ΤΥΠΙΚΟΝ

ΤΟ ΙΣΧΥΟΝ ΤΥΠΙΚΟΝ (ΤΑΣ),
ΚΑΙ ΤΟ ΤΥΠΙΚΟΝ ΤΩΝ «ΑΣΜΑΤΙΚΩΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΩΝ»

 

Το Τυπικόν της Λαύρας του Αγίου Σάββα (ΤΑΣ), ήτοι το ιεροσολυμιτικόν τυπικόν, ενωρίς είχε διαδοθή εις τας εκτός της Παλαιστίνης μονάς, μετά δε την Εικονομαχίαν επεκράτησε βαθμιαίως και εις τους ενοριακούς ναούς της Ορθοδόξου Ανατολής, αντικαταστήσαν το προηγουμένως ισχύον εις αυτούς τυπικόν των «ασματικών ακολουθιών». Το τελευταίον διετηρήθη κατ’ εξαίρεσιν εις την Αγίαν Σοφίαν της Κωνσταντινουπόλεως μέχρι της αλώσεως εκείνης υπό των Λατίνων (έτος 1204) και εις την Αγίαν Σοφίαν της Θεσσαλονίκης μέχρι των χρόνων του αρχιεπισκόπου Συμεών (+1429) και έτι βραδύτερον. [...]. Βλέπε Γεωργίου Γ. Μπεκατώρου, άρθρον «Τυπικόν», Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαιδεία, τόμος 11ος, στήλαι 900-904, και Ιω. Φουντούλη, Το λειτουργικόν έργον Συμεών του Θεσσαλονίκης, Θεσ/νίκη 1966, σ. 145-159.

[Αρχιμ. Ειρηναίος Δεληδήμος, ΣΥΜΒΟΛΗ, τ. 7, σ. 9, υποσ. 2]

 

Το Κοσμικό Τυπικό ή λεγόμενο Ασματικό, είχε προέλευση την Αντιόχεια. Το Μοναστηριακό Τυπικό σώζει την Ιεροσολυμιτική παράδοση και μάλιστα της μονής του Αγίου Σάββα. Και τα δύο Τυπικά, τελικά, έχουν θετή πατρίδα την Κωνσταντινούπολη, όπου δέχτηκαν ευεργετικές επιδράσεις, και κυρίως στη μονή του Στουδίου. Το Κοσμικό Τυπικό προέβλεπε μεγάλη χρήση των ψαλμών, κατανεμημένων σε αντίφωνα, με σύντομα ή και λίγο εκτενέστερα εφύμνια τροπάρια ανά στίχο. Το Μοναστηριακό Τυπικό περιλαμβάνει, ως πλουσιότερο, εκτός απ’τις δεήσεις, τις ευχές, τους ψαλμούς και τα βιβλικά αναγνώσματα, πολλά και ποικιλώνυμα τροπάρια, τα οποία κυρίως πληθύνθηκαν από λόγιους μοναχούς μετά τον θρίαμβο της Ορθοδοξίας κατά των εικονομάχων. Αγαπήθηκαν πολύ και επικράτησαν και συνέβαλαν στον μαρασμό του Κοσμικού Τυπικού, το οποίο απ’την Φραγκοκρατία και μετά σχεδόν λησμονήθηκε.

[Γρ. Στάθης, Πρακτικά Α’ Ψαλτικού Συνεδρίου, σ. 74-75.]

 

ἀρχικό: 11/4/2006
panayiotis@analogion.net