Αντίφωνα Λειτουργίας

Τὸ παρακάτω κείμενο, μετατράπηκε σὲ ἠλεκτρονικὴ μορφή, μέσῳ προγράμματος ἀναγνωρίσεως χαρακτήρων.
Γιὰ αὐτό, παρακαλοῦμε νὰ μᾶς συγχωρήσετε γιὰ τὸ μονοτονικό, καὶ γιὰ ὅποιες ἄβλεψίες μας καὶ ὀρθογραφικὰ λάθη.

Στὴν ἐνότητα αὐτὴν παραθέτουμε τὶς ἀντίστοιχες παραγράφους ἀπὸ τὰ Τυπικά [Τ.Γ.Ρ] καὶ [Τ.Μ.Ε]:

Τὸ Τυπικὸν ὑπὸ τοῦ Ρῆγα [Τ.Γ.Ρ.], ἀναφέρει σχετικὰ στίς σ. 117-118:

«Εν τη κυρίως ημέρα εκάστης Δεσποτικής καί Θεομητορικής Εορτής, εν τη λειτουργία, αντί των τυπικών καί των μακαρισμών ψάλλονται τα αντίφωνα. Τα δε τυπικά μετά των μακαρισμών καταλιμπάνονται.

Τα της λειτουργίας αντίφωνα εισί τρία, το πρώτον, το δεύτερον καί το τρίτον. Καί το μεν πρώτον αντίφωνον ψάλλεται αντί του ρβ' ψαλμού των τυπικών, ήτοι μετά την εκφώνησιν της μεγάλης συναπτής· το δεύτερον ψάλλεται αντί του ρμε' ψαλμού, ήτοι μετά την εκφώνησιν της πρώτης μικράς συναπτής· καί το τρίτον αντί των μακαρισμών, ήτοι μετά την εκφώνησιν της δευτέρας μικράς συναπτής.

Το πρώτον αντίφωνον εκάστης εορτής αποτελείται εκ τριών ή τεσσάρων στίχων, μεθ' έκαστον των οποίων ψάλλεται το τροπάριον Ταις πρεσβείαις της Θεοτόκου, Σώτερ σώσον ημάς. Μετά δε την συμπλήρωσιν των στίχων λέγεται Δόξα, καί νυν, καί αύθις το αυτό τροπάριον Ταις πρεσβείαις της Θεοτόκου. Άρχεται δε του πρώτου αντιφώνου ο δεξιός χορός.

Το δεύτερον αντίφωνον ωσαύτως αποτελείται εκ τριών ή τεσσάρων στίχων, μεθ' έκαστον των οποίων ψάλλεται το τροπάριον Σώσον ημάς Υιέ Θεού μετά του χαρακτηριστικού εκάστης εορτής· εν δε ταις Θεομητορικαίς Εορταίς (πλην του Ευαγγελισμού και της Υπαπαντής) μετά του Ο εν Αγίοις θαυμαστός. Μετά δε την συμπλήρωσιν των στίχων, λέγεται Δόξα, και νυν καί ψάλλεται υπό του αριστερού χορού πάντοτε το τροπα-ριον Ο μονογενής Υιός. Άρχεται δε του δευτέρου αντιφώνου ο αριστερός χορός.

Το δε τρίτον αντίφωνον αποτελείται και αυτό εκ τριών, σπανίως δε και εκ τεσσάρων στίχων, μεθ' έκαστον των οποίων ψάλλεται το απολυτίκιον της Εορτής. Εν αυτώ τω αντιφώνω, μετά τους στίχους ου λέγεται και το Δόξα, και νυν. Άρχεται δε του τρίτου αντιφώνου ο δεξιός χορός.

Σημειωτέον δε ότι εν τω α' αντιφώνω, όταν οι στίχοι ώσι τέσσαρες, ψάλλεται τετράκις το Ταις πρεσβείαις μεθ' έκαστον στίχον είτα ο δεξιός χορός χύμα το Δόξα, καί νυν καί ψάλλει το ήμισυ τροπάριον Ταις πρεσβείαις της Θεοτόκου, καί ο αριστερός το υπόλοιπον: Σώτερ σώσον ημάς. Οταν δε οι στίχοι του α' αντιφώνου ώσι τρείς, ψάλλεται μεθ' έκαστον στίχον το Ταις πρεσβείαις, καί είτα χύμα ο αριστερός Δόξα, καί νυν, καί ψάλλει ο αυτός ολόκληρον το Ταις πρεσβείαις της Θεοτόκου.

Ωσαύτως εν τω β' αντιφώνω, όταν οι στίχοι ώσι τέσσαρες, ψάλλεται μεθ' έκαστον αυτών το Σώσον ημάς Υιέ Θεού. Είτα ο αριστερός χορός Δόξα, ο δεξιός Και νυν, καί ο αριστερός ψάλλει το Ο μονογενής Υιός όλον. Εάν δε οι στίχοι ώσι τρεις, ψάλλεται μεθ' έκαστον αυτών το Σώσον ημάς· είτα ο δεξιός Δόξα, ο αριστερός Καί νυν, καί ψάλλει ο αριστερός το Ο μονογενής Υιός.

Εν δε τω γ' αντιφώνω ψάλλεται το της Εορτής απολυτίκιον τοσάκις όσοι εισίν οι στίχοι του αντιφώνου, άπαξ μεθ' έκαστον στίχον».

Τὸ Τυπικὸν τῆς τοῦ Χριστοῦ Μεγάλης Ἐκκλησίας ὑπὸ Γεωργίου Βιολάκη [Τ.Μ.Ε], ἀναφέρει σχετικὰ στὶς σ. 31-32:

«§37. Κατά πάσας τάς Δεσποτικάς Εορτάς ψάλλονται τα Αντίφωνα αυτών μετά των καταλλήλων στίχων εν οιαδήποτε ημέρα και αν τύχωσιν αλλ' άν αί Αποδόσεις αυτών τύχωσιν εν Κυριακή, δεύτερον Αντίφωνον ψάλλεται το της εορτής χαρακτηριστικόν και ουχί το Αναστάσιμον. Όταν δε τύχη Θεομητορική Εορτή εν Κυριακή ή και Απόδοσις αυτής, το δεύτερον Αντίφωνον εστι το Αναστάσιμον Σώσον ημάς Υιέ Θεού ο αναστάς εκ νεκρών· αλλ' αν τύχη εν άλλη ημέρα, το β' Αντίφωνον εστί Σώσον ο ... εν Αγίοις θαυμαστός, τη δε εορτή της Υπαπαντής Ο εν αγκάλαις του δικαίου Συμεών βασταχθείς, και τη του Ευαγγελισμού, Ο δι' ημάς σαρκωθείς. Τα Αντίφωνα του Πάσχα είθισται νυν ίνα ψάλλωνται απαραλλάκτως καθ' εκάστην ημέραν μέχρι της Αποδόσεως· καίτοι τα αρχαία Τυπικά από της Κυρ. του Αντιπάσχα διατάττουσιν έναρξιν των Τυπικών και Μακαρισμών, και αντί Εισοδικού ορίζουσι το Δεύτε προσκυνήσωμεν . . . ο αναστάς εκ νεκρών. Εν ταις μνήμαις των εορταζομένων Αγίων εν οιαδήποτε ημέρα της εβδομάδος και αν τύχωσιν, απαραιτήτως επιβάλλονται τα Τυπικά, καθόσον στίχους Αντιφώνων οι Άγιοι ουκ έχουσιν. Εν δε ταις καθημεριναίς Λειτουργίαις ψάλλονται τα Αντίφωνα Αγαθόν τω εξομολογείσθαι τω Κυρίω . . . Ταις πρεσβείαις της Θεοτόκου . . . το β' Αντίφωνον Ο Κύριος εβασίλευσεν . . . Πρεσβείαις των Αγίων Σου σώσον ημάς Κύριε, το γ' Δεύτε αγαλλιασώμεθα τω Κυρίω . . . Σώσον ημάς . . . ο εν Αγίοις θαυμαστός (Ίδε αυτά τα Αντίφωνα εν τη Ιδιαιτέρα Διατάξει της καθ' ημέραν Ακολουθίας)».